sztuki walki Japonia kyudo polska kyudo we Wrocławiu

Kyudo - Etykieta dojo

Przetłumaczony na język polski tekst etykiety dojo przekazał nam Christian Ofenbauer z Wiener Kyudo-Verein Sei-shin. Podobnie jak pozostałą wiedzę z tego źródła, przyjęliśmy zasady tego dokumentu w naszej praktyce.

Redakcji i korekty dokonali: Paweł Andrysiak, Janusz Surma, Wojciech Ziółkowski.

łucznictwo w Polsce

ZASADY ZACHOWANIA W DOJO

W dojo, pomieszczeniu, w którym naucza się i równocześnie ćwiczy Kyudo, istnieją pewne reguły (zasady) postępowania. Stanowią one pierwszy krok w obcowaniu ze strzałą i łukiem. Stosowanie ich stanowi równocześnie okazanie szacunku i uprzejmości wobec pozostałych ćwiczących osób, wobec nauczycieli, jak i samego ducha japońskiej sztuki strzelania z łuku. Niektóre z tych reguł mogą się wydawać uciążliwe i męczące; na swój sposób wspomagają one w umysłowym i cielesnym treningu zarówno pojedyncze osoby, jak i całą grupę.

  1. Wejście do dojo: Przy wejściu, jak i opuszczeniu dojo należy się pokłonić przed kamiza (miejsce honorowe) i przed obecnymi tam osobami. Do dojo nie wolno wejść w normalnie używanym obuwiu. Należy się pojawić w odpowiednim czasie, aby można było po przebraniu się, przygotowaniu sali i napięciu łuku, rozpocząć punktualnie trening. W przypadku spóźnienia się jest w zwyczaju usprawiedliwienie się u prowadzącego. W momencie wejścia do dojo rozpoczyna się ćwiczenie i praca.
  2. Przygotowanie sali do treningu / przywrócenie sali do stanu pierwotnego: W niektórych dojo przygotowanie sali wymaga dużo pracy (siatki ochronne, mato, czyszczenie). Jest to praca towarzysząca, z której nikt nie może być wyłączony. Niewzięcie w niej udziału uważane jest za nieuprzejmość. Ta zasada dotyczy odpowiednio także wszystkich innych prac, które związane są z przygotowaniem treningu Kyudo, a które muszą być wykonane poza dojo (np. lepienie mato, transport różnych elementów, związanych z porządkowaniem sali, itp.).
  3. Przygotowanie: Rozpakowanie łuku (yumi) z materiałowego futerału (yumibukuro) powinno być – po przygotowaniu sali – pierwszą wykonaną czynnością po wejściu do dojo. Należy ją wykonać bez pośpiechu i z godnością, nawet jeżeli przyszło się później. Yumibukuro i wszystkie inne przedmioty muszą być porządnie złożone na jednym miejscu.
  4. Formalne rozpoczęcie treningu - rei: Według japońskiej tradycji należy podziękować miejscu, w którym się ćwiczyło, i to przed jak i po treningu: pozdrawia się kamiza, przy czym grupę prowadzi nauczyciel albo najstarszy kyudoka (po okrzyku: rei! następują 2 ukłony). Grupa składa się z jednego albo więcej rzędów, w każdym po 5 strzelców; rzędy są wypełniane od strony prawej do lewej. Rękawiczki (kake) i ochronę piersi (muneate) należy wtedy odłożyć, bo traktowane są one jako element uzbrojenia. To samo dotyczy też sytuacji, kiedy idzie się po strzały i je przynosi (yatori), lub będzie się nauczanym przez tego samego nauczyciela przez dłuższy czas, a to szczególnie przed wysoko postawionymi gośćmi.

Na końcu treningu kolejność poczynań wygląda następująco: 4. > 3. > 2. > 1.

Ubranie
Powinno być czyste i schludne. Jeżeli nie ćwiczy się w hakama (spódnico-spodnie) i gi (koszuli), to ubranie powinno być skromne (jednokolorowe), jasne albo ciemne. Ważne przy tym jest, aby w każdym przypadku ramiona i brzuch były przykryte. Jako że ćwiczenie na bosaka nie jest dozwolone, nosi się tabi (japońskie skarpetki) albo białe pończochy.

Włożenie i ściągnięcie rękawic (kake) i ochraniacza piersi (muneate):
Odbywa się to zawsze w pozycji klęczącej (kiza albo seiza) przy spojrzeniu skierowanym ku tylnej ścianie, jeżeli pozycji tej nie przeszkadzają jakieś dolegliwości. Powinno być to zauważalne od strony kamiza. Rękawica musi być tak odłożona na ziemię, aby nie było widoczne nacięcie do cięciwy (tsurumakura). Wewnętrzna rękawiczka (shitagake) ma być wyciągnięte z kake.

Strzała (ya), łuk (yumi):
Strzała i łuk, jak i wszystkie inne akcesoria kyudo, nie mogą być dotykane ani używane bez zgody właściciela. Przekraczanie strzały, łuku czy rękawic, względnie innych przedmiotów (np. pojemników z giriko i fudeko), nie jest dozwolone; w każdym przypadku należy je obejść. Wypytywanie strzelca o stan i właściwości nacięcia do cięciwy jest oznaką nieuprzejmości; nauczyciele mają jednak do tego prawo. Ważną częścią zasad postępowania w dojo jest opiekowanie się własnym sprzętem i utrzymywanie go zawsze w gotowości do użycia – jest to pewnego rodzaju oznaka "uprzejmości" i uwagi wobec samego siebie i wobec przedmiotów, z którymi się pracuje.

Pójście po strzałę (yatori):
Podczas treningu każdy jest odpowiedzialny za przyniesienie strzały. (Nauczyciele, którzy akurat są zajęci nauką czy też korektą, są z tego zwolnieni). Do spełnienia tego zadania należy się ustawić na honza (linia podstawowa, linia przygotowawcza). (Obszar – pas – pomiędzy honza i shai nie może zostać przekroczony!). Jeżeli stoją tam już czekające osoby, nie wolno wejść pozostałym strzelcom na shai. Poprzez podwójne klaśniecie w dłonie yatori sygnalizują swoja gotowość pójścia po strzały. Żaden łuk nie może być teraz podniesiony (uchiokoshi). Tylko ci strzelcy, którzy akurat w tej chwili naciągają łuk (hikiwake), mogą wystrzelić jeszcze strzałę. Wszyscy inni wracają do pozycji dozukuri (prawa ręka na prawym biodrze). Prowadzący ćwiczenia – względnie jakaś inna osoba, która akurat ma w tym momencie dokładne rozeznanie w sytuacji, podczas gdy prowadzący jest zajęty korektą – sygnalizuje yatori zawołaniem "onegai shimas(u)" (= proszę), że teraz można pójść po strzały. (Ze względu na bezpieczeństwo yatori muszą koniecznie czekać na ten znak, zanim udadzą się na teren tarcz strzelniczych (azuchi)!). Po zebraniu strzał i po tym, kiedy grupa yatori przeszła przez shai, ostatni yatori (względnie prowadzący) daje znak okrzykiem "dozo" (=proszę), że można znowu strzelać. Pojedyncze, poprzecznie leżące strzały (ale tylko te!), powinny być natychmiast zabrane, aby nie zostały postrzelone względnie uszkodzone. Yatori muszą poruszać się szybko, ale w żadnym przypadku nie wolno im biegać!

Jeżeli strzela się w formie sharei (formalne strzelanie w grupie), odpowiedzialnym za przyniesienie strzał jest pierwszy strzelec (omae). Aby zagwarantować spokojny przebieg ćwiczeń i nie przeszkadzać w koncentracji, odpada w tym momencie klaskanie.

Dalsze zasady:
Na linię strzału (shai) wchodzi się zawsze z dwoma strzałami; w ten sposób zapobiega się temu, że przed "yatori" oddany zostanie szybko jeszcze jeden strzał. Inaczej przeszkodziłoby to w spokojnym przebiegu i zachowaniu koncentracji. (Początkujący, którzy od strony technicznej nie potrafią jeszcze strzelać z dwiema strzałami, są z tego wyłączeni).

W Japonii jest przyjęte, że ostatnia (lewa) tarcza strzelnicza (oji-mato) ma zostać zachowana dla nauczyciela. W normalnym trybie ćwiczeń ta zasada nie jest tak bardzo ważna, jednak podczas seminarium z zagranicznymi nauczycielami musi być koniecznie zachowana.

Gdy czeka się na honza, aby wejść na shai, trzeba się upewnić, czy następny strzelec (na lewo) nie naciąga właśnie w tym momencie łuku (hikiwake); chodzi o to, aby mu nie przeszkodzić w koncentracji. Dopiero po tym, jak on odda swój strzał (hanare), wolno przejść do shai.

Początkujący strzelają ze względu na bezpieczeństwo zawsze do środkowych tarcz; zaawansowani do zewnętrznych (omae-mato i oji-mato). Zawsze zostaje zawieszona nieparzysta ilość tarcz strzelniczych: 1, 3 albo 5. Gdy patrzy się od strony shai w kierunku tych tarcz, ta pierwsza na prawo jest oznaczona właśnie jako pierwsza (omae-mato); ta najbardziej na lewo jako numer 5 (oji-mato). Oznaczenie pozycji strzelca podczas strzelania sharei jest uzależnione od jego stopnia. Strzelec o najwyższym stopniu strzela do oji-mato, drugi do omae – za nim znajdują się strzelcy, którzy mają mniej doświadczenia: i to w ten sposób, że najmłodszy strzelec stoi na pozycji czwartej (bezpośrednio przed strzelcem o najwyższej godności).

W formalnej ceremonii jest przyjęte, że rei strzelca (ite) zostaje odwzajemnione. Siedzi się wtedy w obrębie kamiza w pozycji seiza. Jeżeli to nie jest możliwe (np. z powodów zdrowotnych), nie wolno siedzieć w taki sposób, aby innemu strzelcowi pokazywać stopy.

Jeżeli mato się przesunie, przechyli albo przewróci, nie wolno wtedy strzelać. Najpierw musi ono zostać właściwie ustawione.

Nikomu poza nauczycielem lub prowadzącym nie jest dozwolone korygowanie innego kyudoki, może to nastąpić tylko na jego specjalne życzenie. Nie jest uprzejmym komentowanie strzałów innych. Prowadzący może wydelegować innych zaawansowanych uczniów do nauczania względnie dokonania korekty. Na temat korekty dokonanej przez nauczyciela nie powinny być prowadzone dyskusje; przyjętym jest, aby za nią podziękować i wprowadzić ją jak najlepiej w czyn.

Harmonia, koncentracja, szacunek, uprzejmość i uwaga stanowią najwyższy nakaz w Kyudo. Wszelkie niezgodności, czy to z sobą samym, czy też z innymi osobami, nie powinny być tematem rozmów; inaczej mogłyby wpłynąć negatywnie na przebieg ćwiczeń. W dojo powinny być omawiane tylko te rzeczy, które dotyczą wyłącznie strzelania z łuku. Wszystkie te rozmowy mają być przeprowadzane cicho; należy unikać wszelkich głośnych odgłosów czy zachowań (np. telefonowania).

W przypadku braku miejsca w dojo trzeba mieć na to wzgląd - w takim przypadku wolno wziąć ze sobą tylko potrzebne do ćwiczeń przedmioty. Z tego względu należy także unikać zabierania ze sobą większej walizki czy też torby.

Wszystkie ważne prace – np. reperacja przy zawinięciu cięciwy (nakajikake) – powinny być przeprowadzone poza dojo.

W dojo nie należy spożywać pokarmów i napojów, jak też nie wolno palić.


Treningi, warsztaty...

Ćwiczymy kyudo zarówno indywidualnie, jak i grupowo. Spotykamy się regularnie w dwóch miejscach...

Seminaria...

Co najmniej raz w roku odbywają się międzynarodowe seminaria kyudo z udziałem zagranicznych senseiów...

Pokazy...

Organizujemy komercyjne i niekomercyjne pokazy i warsztaty tradycyjnego łucznictwa japońskiego...